تحصیل در آلمان؛ تصمیمی که بهتر است با حساب و کتاب آغاز گردد - دروازه پرشیا

آلمان سال هاست در لیست انتخاب های جدی متقاضیان ایرانی واقع شده است. دلیلش هم فقط اعتبار دانشگاه ها نیست. ترکیب دانشگاه های دولتی، رشته های متنوع، امکان تحصیل به زبان انگلیسی در بعضی دوره ها و ارتباط قابل توجه بخشی از آموزش عالی با صنعت، این کشور را به گزینه ای قابل آنالیز تبدیل نموده است. البته بین گزینه خوب و گزینه مناسب من تفاوت زیادی وجود دارد؛ تفاوتی که بهتر است پیش از پرداخت هزینه ترجمه و ارسال درخواست روشن گردد.

دانشگاه مقرون به صرفه تر، لزوماً مسیر کم هزینه تری نیست

یکی از مجذوب نماینده ترین نکته ها درباره تحصیل در آلمان این است که بسیاری از دانشگاه های دولتی برای دوره های کارشناسی و بیشتر دوره های کارشناسی ارشد شهریه معمول ندارند. ولی ماجرا به همین جمله ختم نمی گردد. دانشجویان اغلب مبلغی به عنوان هزینه ترمی می پردازند و در بعضی استان ها یا دانشگاه ها، به ویژه برای دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا، شهریه هم دریافت می گردد. بنابراین پیش از انتخاب دانشگاه باید شرایط همان برنامه و همان سال تحصیلی را خواند، نه اینکه به یک عدد کلی در فضای مجازی اعتماد کرد.

از طرف دیگر، شهری با اجاره های بالا می تواند بخش بزرگی از مزیت شهریه پایین را از بین ببرد. هزینه زندگی در مونیخ با یک شهر کوچک دانشجویی یکسان نیست. حتی پیدا کردن اتاق در زمان مناسب، گاهی به مقدار خود پذیرش دغدغه ایجاد می نماید. کسی که بودجه محدودی دارد بهتر است علاوه بر رتبه دانشگاه، شرایط خوابگاه، حمل ونقل، بیمه درمانی و هزینه های روزمره را هم آنالیز کند. انتخاب هوشمندانه معمولاً از جمع زدن همین خرج های به ظاهر کوچک آغاز می گردد.

اگر زبان آلمانی بلد نباشیم، راه بسته است؟

نه همواره. تعدادی از رشته ها، به ویژه در مقطع کارشناسی ارشد، به زبان انگلیسی تدریس می شوند. با این حال، وجود یک دوره انگلیسی زبان به معنی پذیرش آسان نیست. دانشگاه ممکن است مدرک زبان تعیین، تعداد معینی واحد مرتبط، معدل یا پیش احتیاج علمی خاصی بخواهد. از آن سو، برای بسیاری از دوره های کارشناسی یا رشته های آلمانی زبان، تسلط کافی به آلمانی لازم است. پاسخ درست را باید در صفحه رسمی همان رشته پیدا کرد.

یک نکته را هم نباید فراموش کرد: زبان دانشگاه و زبان زندگی روزمره همواره یکی نیستند. می گردد سر کلاس به انگلیسی درس خواند، اما برای اجاره خانه، ارتباط با اداره ها یا پیدا کردن بعضی فرصت های کار دانشجویی به آلمانی احتیاج پیدا کرد. یادگیری زبان محلی حتی برای کسی که پذیرش انگلیسی گرفته، سرمایه گذاری مفیدی است. بهتر است این موضوع از ابتدا در برنامه قرار بگیرد، نه زمانی که دانشجو تازه وارد کشور شده و هم زمان باید از پس ده ها کار تازه بربیاید.

مسئله اصلی فقط پیدا کردن دانشگاه نیست

فرض کنیم دو نفر هر دو مدرک کارشناسی کامپیوتر دارند و قصد دارند برای ارشد درخواست بدهند. یکی در دوران تحصیل درس های نظری بیشتری گذرانده و دیگری سابقه پروژه های عملی دارد. طبیعی است که لیست دانشگاه های مناسب این دو نفر الزاماً یکسان نباشد. بعضی برنامه ها روی تطابق واحدهای درسی حساس اند؛ بعضی دیگر به تجربه پژوهشی، انگیزه نامه یا محتوای رزومه توجه ویژه ای دارند. صرفاً فرستادن مدارک برای تعداد زیادی دانشگاه، جای آنالیز دقیق این تفاوت ها را نمی گیرد.

در این مرحله، پرسیدن چند سؤال ساده یاری می نماید: آیا رشته انتخابی واقعاً با پیشینه تحصیلی من سازگار است؟ چه مدارکی باید ترجمه شوند؟ مهلت درخواست دقیقاً چه روزی تمام می گردد؟ دانشگاه مدارک را مستقیم دریافت می نماید یا از مسیر سامانه هایی مانند یونی اسیست؟ پاسخ ها ممکن است از دانشگاهی به دانشگاه دیگر تغییر نمایند. برای همین بهتر است هر درخواست، پرونده و تقویم خودش را داشته باشد.

یک پرونده خوب با متن های آماده ساخته نمی گردد

انگیزه نامه ای که فقط از علاقه به پیشرفت، فرهنگ اروپایی و دانشگاه معتبر حرف می زند، چیز زیادی درباره متقاضی نمی گوید. دانشگاه باید بفهمد چرا فرد این رشته تعیین را انتخاب نموده و چه ارتباطی بین تجربه های قبلی و هدف آینده اش وجود دارد. رزومه هم همین طور است؛ لیست بلندبالایی از مهارت های نامرتبط الزاماً امتیاز بیشتری ایجاد نمی نماید. گاهی شرح روشن درباره یک پروژه دانشگاهی یا تجربه کاری مرتبط، از چند پاراگراف تعریف و تمجید اثرگذارتر است.

اینجا نقش هدایت تخصصی معنا پیدا می نماید؛ نه به این مفهوم که فرد دیگری به جای متقاضی تصمیم بگیرد، بلکه برای اینکه انتخاب ها واقع بینانه تر شوند. مجموعه هایی که در حوزه اعزام دانشجو فعالیت می نمایند، اگر پرونده را با دقت آنالیز نمایند، می توانند در شناخت مسیرهای پذیرش، آماده سازی مدارک و نظم دادن به مراحل اقدام یاری نماینده باشند. برای کسی که بین چند کشور یا چند مقطع مردد است، مشاوره برای انتخاب مسیر تحصیلی می تواند نقطه آغاز مناسبی برای روشن کردن گزینه ها باشد؛ البته تصمیم نهایی باید بر پایه شرایط واقعی خود فرد گرفته گردد.

از پذیرش تا ویزا؛ بخشی که نباید به دقیقه نود سپرده گردد

دریافت نامه پذیرش خبر خوبی است، اما به معنی انتها مسیر نیست. برای ویزای دانشجویی باید شرایطی مانند تأمین هزینه زندگی، مدارک تحصیلی و الزامات مربوط به زبان یا بیمه، طبق مقررات جاری آنالیز گردد. برای نمونه، اثبات تمکن مالی ممکن است به وسیله حساب مسدودشده، بورسیه یا روش های مورد پذیرش دیگر انجام گردد. رقم و جزئیات این الزامات می تواند تغییر کند و باید نزدیک زمان اقدام از منابع رسمی استعلام گردد.

خیلی از مسائل این مرحله از خوش بینی بیش از مقدار آغاز می گردد: فعلاً پذیرش را بگیرم، بعد به فکر پول و مدارک و وقت سفارت می افتم. برنامه ریزی بهتر این است که هم زمان با انتخاب دانشگاه، لیست مدارک ویزا و بودجه مورد احتیاج هم آنالیز گردد. هیچ مشاور یا مؤسسه ای نمی تواند صدور ویزا را تضمین کند؛ این تصمیم با مرجع مسئول رسیدگی است. اما آماده بودن مدارک و شناخت روند، از اشتباهات قابل پیشگیری کم می نماید.

انتخاب مقصد، پیش از هر چیز شناخت خودمان است

گاهی نتیجه یک آنالیز دقیق این است که آلمان برای متقاضی مناسب است؛ گاهی هم تعیین می گردد بهتر است ابتدا زبان تقویت گردد، چند واحد پیش احتیاج گذرانده گردد یا حتی کشور دیگری در لیست قرار بگیرد. چنین نتیجه ای شکست نیست. برعکس، جلوی هزینه هایی را می گیرد که صرف مسیری نامتناسب می شوند. مهاجرت تحصیلی وقتی ارزش بیشتری پیدا می نماید که درباره فرصت ها و محدودیت هایش به یک مقدار صحبت گردد.

در وب سایت نادیا اپلای، خدمات مؤسسه مهرگان آرمان پویندگان دانش در زمینه مشاوره، انتخاب دانشگاه و رشته، پیگیری پذیرش، آنالیز بورسیه و هدایت مراحل ویزای دانشجویی معرفی شده است. برای متقاضی ای که نمی داند از کدام قدم آغاز کند، آشنایی با این خدمات می تواند به شکل گرفتن یک برنامه روشن تر یاری کند؛ برنامه ای که متناسب با رزومه، بودجه، زمان و هدف تحصیلی او باشد.

در نهایت، تحصیل در خارج بیشتر از آنکه مسابقه ای برای زودتر رفتن باشد، تصمیمی برای چند سال از زندگی است. بهتر است پیش از انتخاب دانشگاه، سؤال های سخت را بپرسیم، هزینه ها را روی کاغذ بیاوریم و احتمال تغییر برنامه را هم در نظر بگیریم. مقصد مهم است، اما آنچه تجربه دانشجویی را می سازد، کیفیت تصمیم هایی است که خیلی پیش تر از روز پرواز گرفته ایم.